Zbuduj własny scenariusz wyborczy. Klikaj stany, by zmieniać ich barwy: szary → niebieski → czerwony. Kto pierwszy zbierze 270 z 538 głosów elektorskich, wygrywa Biały Dom.Maine i Nebraska mają podzielone głosy – ustawisz je osobno w panelu pod mapą.
0Demokraci
0Republikanie
Referendum (bez wyborów gubernatora)
DemokraciPrzechylone DNiepewnePrzechylone RRepublikanieBrak wyborów / nieprzydzieloneOdbity mandatReferendum (bez wyborów gubernatora)
Mapa geograficzna działa po wczytaniu biblioteki; jeśli się nie wczyta, zostają kafelki. Prototyp: liczby głosów wg podziału z 2020 r. (obowiązuje w 2024–2028). W trybach edytowalnych (prognoza 2028; „Wyczyść” daje pustą mapę) Maine i Nebraska dzielą głosy na okręgi jak w 270toWin; wyniki historyczne liczone są w całości.
Hillary Clinton kontra Bernie Sanders. Wyniki wszystkich głosowań w prawyborach prezydenckich Partii Demokratycznej w 2016 r. Kliknij stan na mapie lub wiersz w tabeli, by zobaczyć szczegóły.Liczą się delegaci związani (pledged). Do nominacji potrzeba było 2383 głosów delegatów, wliczając superdelegatów.
0Hillary Clinton
0Bernie Sanders
Delegaci związani: 4051
Terytoria i Demokraci za granicą
ClintonClinton (przewaga poniżej 5 pkt)SandersSanders (przewaga poniżej 5 pkt)
Kliknij stan lub terytorium, aby zobaczyć wyniki.
Data
Stan / terytorium
Typ
Clinton
Sanders
Delegaci C–S
Zwycięzca
Źródło: Wikipedia, „Results of the 2016 Democratic Party presidential primaries” (oficjalne wyniki stanowe, zestawienie The New York Times i The Green Papers). Kolor kafelka i zwycięzca oznaczają wyższy procent w danym głosowaniu; delegaci to delegaci związani (4051), bez 712 superdelegatów. W zebraniach (caucus) w Iowa, Nevadzie, Maine, Waszyngtonie, Wyoming i Dakocie Północnej procent oznacza delegatów lub ekwiwalent delegatów, a nie głosy powszechne. Prawybory w Nebrasce (10 maja) i Waszyngtonie (24 maja) były nieobowiązujące, więc delegaci przypadli zebraniom z marca; na mapie pokazano zebrania. Wyoming: remis w liczbie delegatów (7–7). Procenty nie sumują się do 100%, bo pominięto pozostałych kandydatów i głosy bez preferencji.
Zdjęcia: Hillary Clinton – oficjalny portret sekretarz stanu, Departament Stanu USA (domena publiczna); Bernie Sanders – fot. Gage Skidmore, Wikimedia Commons (CC BY-SA). Zdjęcia wczytują się z internetu; gdyby się nie wczytały, zobaczysz inicjały.
Swing States
Stany wahadłowe, hrabstwo po hrabstwie. Wybierz rok, a potem kliknij hrabstwo, by zobaczyć jego wyniki z wyborów prezydenckich 2016, 2020 i 2024.
Demokraci (ciemniej = większa przewaga)Republikanie
Mapa hrabstw pochodzi z Census Bureau (pakiet us-atlas) i wczytuje się z internetu; gdyby się nie wczytała, zobaczysz uproszczone kafelki (jedno hrabstwo = jeden kafelek, północ u góry). Kolor to zwycięzca, a intensywność to przewaga (maks. przy 40 pkt). Procenty liczone od wszystkich oddanych głosów, więc D + R nie sumuje się do 100%. Źródła: Pensylwania – Wikipedia (oficjalne wyniki stanowe; przy tabeli z 2020 r. zaznaczono drobne rozbieżności sum); Nevada – MIT Election Data + Science Lab (oficjalne wyniki hrabstw). Ohio – Wikipedia (oficjalne wyniki stanowe; procenty hrabstw liczone od sum z tabel hrabstw, które w 2020 i 2024 r. zawierają dodatkowe głosy wpisane ręcznie i nieważne głosy na Jill Stein, więc mogą minimalnie różnić się od sum stanowych). Carson City to miasto niezależne, ale liczy się jak hrabstwo. Iowa – wyniki z 2016, 2020 i 2024 r. (Wikipedia, oficjalne wyniki stanowe); procenty liczone od wszystkich oddanych głosów, razem z głosami na kandydatów spoza dwóch największych partii. Arizona – wyniki z 2016, 2020 i 2024 r. (Wikipedia, oficjalne wyniki stanowe); procenty liczone od wszystkich oddanych głosów, razem z głosami na kandydatów spoza dwóch największych partii (w 2016 r. w sumach hrabstw uwzględniono też głosy wpisane ręcznie, np. na Evana McMullina, więc procenty stanowe mogą się nieco różnić od podawanych w mediach). Karolina Północna – dostępne są wyniki z 2016 r. i 2020 r. (Wikipedia, oficjalne wyniki stanowe) oraz z 2024 r. (Wikipedia, na podstawie oficjalnych wyników North Carolina State Board of Elections); procenty liczone od wszystkich oddanych głosów, razem z głosami na kandydatów spoza dwóch największych partii. Georgia – dostępne są wyniki z 2016 r. (Wikipedia, oficjalne wyniki stanowe; sumy hrabstw zgadzają się z sumą stanową), z 2020 r. (Wikipedia, oficjalne wyniki po ręcznym przeliczeniu głosów; sumy hrabstw zgadzają się z sumą stanową) oraz z 2024 r. (Wikipedia, na podstawie oficjalnych wyników Georgia Secretary of State; głosy wpisane ręcznie nie są ujęte na poziomie hrabstw, więc sumy stanowe pochodzą z danych stanowych). Floryda – dostępne są wyniki z 2016, 2020 i 2024 r. (Wikipedia, oficjalne wyniki stanowe); procenty liczone od wszystkich oddanych głosów, razem z głosami na kandydatów spoza dwóch największych partii. Teksas – wyniki z 2016, 2020 i 2024 r. (Wikipedia, oficjalne wyniki stanowe; 254 hrabstwa; w 2016 i 2020 r. sumy hrabstw różnią się nieco od sumy stanowej, bo tabela hrabstw zawiera dodatkowe głosy z oficjalnego rozbicia); procenty liczone od wszystkich oddanych głosów, razem z głosami na kandydatów spoza dwóch największych partii. Wisconsin – wyniki z 2016, 2020 i 2024 r. (Wikipedia, oficjalne wyniki stanowe; sumy hrabstw zgadzają się z sumami stanowymi); procenty liczone od wszystkich oddanych głosów, razem z głosami na kandydatów spoza dwóch największych partii. Mapa podziału na 72 hrabstwa: granice z Census Bureau, zaznaczono największe miasta stanu. Michigan – wyniki z 2016, 2020 i 2024 r. (Wikipedia, oficjalne wyniki stanowe; 83 hrabstwa; w 2016 i 2024 r. sumy hrabstw zgadzają się z sumą stanową, a w 2020 r. różnią się o kilka głosów); procenty liczone od wszystkich oddanych głosów, razem z głosami na kandydatów spoza dwóch największych partii. Mapa z największymi miastami stanu.
Izba Reprezentantów 2026
0Demokraci
0Republikanie
Próg większości: 218 z 435
Wygrali DemokraciWygrali Republikanie
Kolor kafelka to partia zwycięzcy w danym okręgu (Republikanie lub Demokraci). Okręgi według map obowiązujących w danym roku: nowe granice od 2022 r. (spis 2020), a w 2024 r. zmiany m.in. w Alabamie, Luizjanie, Karolinie Północnej i Nowym Jorku. W 2018 r. okręg NC-09 liczony jest dla Republikanów (wybory powtórzone w 2019 r.); w 2022 r. Alaskę wygrała Demokratka Mary Peltola. Delegaci spoza stanów nie głosują i nie są ujęci.
Bezpieczny DPrawdopodobny/przechylony DNiepewnyPrawdopodobny/przechylony RBezpieczny R
Źródło: Cook Political Report, oceny z 25 września 2026 r. (siedem stopni, tu zsumowane do pięciu kolorów); oceny zmieniają się, sprawdź aktualne. Okręgi według map obowiązujących w 2026 r., z uwzględnieniem zmian w trakcie dekady. Do liczby mandatów D i R wliczone są też okręgi „prawdopodobne” i „przechylone”; niepewne (toss-up) liczą się osobno. Delegaci spoza stanów nie głosują i nie są ujęci.
Specyfika stanów
Stany w pigułce. Krótkie portrety poszczególnych stanów: charakter, polityka i demografia. Wybierz stan:
ADEGIKLPSTUZ
Georgia
Peach State · stan z amerykańskiego Południa
Georgia ciągnie się od gór Appalachów na północy po wybrzeże Atlantyku i bagna Okefenokee na południu. To stan brzoskwiń (stąd przydomek), ale też największy w kraju producent orzeszków ziemnych. Pochodzili stąd prezydent Jimmy Carter (z miasteczka Plains) i Martin Luther King Jr. (urodzony w Atlancie). W polityce liczy się dziś jako jedno z najbardziej wyrównanych pól bitwy: jeszcze niedawno uchodziła za pewne republikańskie Południe.
Atlantastolica
10,7 mlnmieszkańców (2020)
16głosów elektorskich
17884. stan Unii
Dla skali: obszar to około połowy Polski (ok. 154 tys. km² wobec 313 tys.), a ludności ok. 28% polskiej.
Polityka
Od pewnej czerwieni do stanu o włos. Jeszcze w 2004 r. Bush wygrał tu o ponad 16 punktów. W 2020 r. Biden zwyciężył o 0,2 pkt, a w 2024 r. Trump wrócił na pierwsze miejsce z przewagą 2,2 pkt.
← DemokraciRepublikanie →
2000
R +11,7
2004
R +16,6
2008
R +5,2
2012
R +7,8
2016
R +5,1
2020
D +0,2
2024
R +2,2
Przewaga zwycięzcy w wyborach prezydenckich (pkt proc., wartości zaokrąglone). W 2020 r. Biden wygrał tu o 11 779 głosów.
Pierwszy Demokrata od 1992 r.
Biden w 2020 r. jako pierwszy kandydat Demokratów od Billa Clintona wygrał w Georgii. Wynik potwierdziło ręczne przeliczenie wszystkich kart i kolejne przeliczenie maszynowe.
Dogrywki przy 50%
Żeby wygrać wybory w Georgii, trzeba przekroczyć 50% głosów. Gdy nikt tego nie zrobi, kilka tygodni później odbywa się dogrywka. Z tego powodu stan tak często rozstrzyga o Senacie.
Styczeń 2021: Senat w Georgii
W dogrywkach z 5 stycznia 2021 r. Jon Ossoff i Raphael Warnock pokonali dwoje republikańskich senatorów, co dało Demokratom większość w Senacie (50–50 z głosem wiceprezydent). W 2022 r. Warnock obronił mandat w kolejnej dogrywce z Herschelem Walkerem, 51,4% do 48,6%.
Telefon do Raffenspergera
Po wyborach 2020 r. Georgia stała się centrum sporu o wynik. W nagranej rozmowie z 2 stycznia 2021 r. Trump prosił sekretarza stanu Brada Raffenspergera o „znalezienie” 11 780 głosów, a ten odpowiedział, że oficjalne wyniki są prawidłowe.
Kemp i Warnock w 2022 r.
W tych samych wyborach republikanin Brian Kemp wygrał reelekcję o 7,5 pkt, a demokrata Warnock obronił Senat. Georgia chętnie dzieli głosy. Ostatni gubernator-demokrata, Roy Barnes, odszedł w 2003 r.
Prawybory 2016 (zakładka „Prawybory”)
Wśród Demokratów Clinton pokonała Sandersa 71,3% do 28,2% (73 delegatów do 29). Wśród Republikanów wygrał Trump z 38,8%, przed Rubio (24,5%) i Cruzem (23,6%).
Wybory 2026: Senat i gubernator
Senator Ossoff (D) zmierzy się z republikaninem Mikiem Collinsem, który w dogrywce z 16 czerwca pokonał popieranego przez Kempa Dereka Dooleya (ok. 55% do 45%). Kemp nie może startować ponownie. O fotel gubernatora zagrają Keisha Lance Bottoms (D, była burmistrz Atlanty) i miliarder Rick Jackson (R), który w dogrywce pokonał popieranego przez Trumpa Burta Jonesa (52,7% do 47,3%). Na mapach prognoz w tej stronie Senat jest „przechylony na D”, a gubernator niepewny.
Demografia
To jeden z najbardziej zróżnicowanych dużych stanów i jeden z najszybciej rosnących. Biali nielatynoscy to dziś tylko mniej więcej połowa mieszkańców.
Biali nielatynoscy ok. 50%Ciemnoskórzy ok. 31%Latynosi ok. 10%Azjaci ok. 4%Pozostali ok. 5%
Struktura rasowo-etniczna, wartości przybliżone (Census Bureau).
Szybki wzrost
W latach 2010–2020 liczba mieszkańców wzrosła o 10,6% przy 7,4% w całym kraju. Napędzają to migracje z innych stanów i imigracja, głównie do metropolii Atlanty.
Atlanta i reszta
Metropolia ma ok. 6 mln mieszkańców, czyli ponad połowę stanu, choć samo miasto tylko ok. 500 tys. Mieszczą się tu m.in. Coca-Cola, Delta, Home Depot i CNN, a lotnisko Hartsfield-Jackson należy do najruchliwszych na świecie.
Przedmieścia zmieniają barwy
Gwinnett (ok. 960 tys. mieszkańców) i Cobb były przez dekady republikańskie, ale od 2016 r. głosują na Demokratów. Biden wygrał w Gwinnett o kilkanaście punktów. Najszybciej rośnie tu liczba Latynosów i Azjatów.
Ciemnoskóra Georgia
Ciemnoskórzy mieszkańcy to ok. 31% stanu, jeden z najwyższych odsetków w kraju. Ich mobilizacja razem z przedmieściami Atlanty dała Demokratom wygrane w 2020 i 2021 r. Atlanta była też jednym z ośrodków ruchu praw obywatelskich.
Najbardziej georgijska statystyka
Teksas
254
Georgia
159
Kentucky
120
Iowa
99
Liczba hrabstw. Georgia ma ich najwięcej po Teksasie, choć pod względem powierzchni jest dopiero 24. Limit 159 wpisano do konstytucji stanowej w 1945 r.
Iowa
Hawkeye State · stan z Środkowego Zachodu
Iowa leży w sercu Środkowego Zachodu, między Missisipi na wschodzie a Missouri na zachodzie (to jedyny stan, którego obie granice, wschodnia i zachodnia, wyznaczają rzeki). Płaski, rolniczy krajobraz kukurydzy i soi, 99 hrabstw i mało dużych miast. Zwykle jest pierwszy w kraju w produkcji kukurydzy, świń, jaj i etanolu. Dla polityki liczy się znacznie bardziej, niż wynikałoby z jej wielkości: to tu od dekad zaczyna się sezon prawyborów.
Des Moinesstolica
3,2 mlnmieszkańców (2020)
6głosów elektorskich
184629. stan Unii
Dla skali: obszar to około połowy Polski, a ludności mniej niż 9% polskiej.
Polityka
Od swing state do solidnie czerwonego stanu. Obama wygrał tu dwukrotnie, a od 2016 r. Iowa trzy razy z rzędu poparła Trumpa. Między 2012 a 2024 r. wynik przesunął się o 19 punktów.
← DemokraciRepublikanie →
2000
D +0,3
2004
R +0,7
2008
D +9,5
2012
D +5,8
2016
R +9,4
2020
R +8,2
2024
R +13,2
Przewaga zwycięzcy w wyborach prezydenckich (pkt proc., wartości zaokrąglone). W 2000 r. Gore wygrał tu o ok. 4 tys. głosów.
Pierwsze w kraju
Caucus w Iowa od 1972 r. otwierał sezon prawyborów. W 2024 r. Trump wygrał go z 51% (DeSantis ok. 21%), a Demokraci po chaosie z 2020 r. (awaria aplikacji do liczenia głosów) stracili tu pierwszeństwo.
Prawybory 2016 (zakładka „Prawybory”)
Wśród Republikanów wygrał Cruz (27,6%) przed Trumpem (24,3%). Po stronie Demokratów Clinton pokonała Sandersa o włos: 49,8% do 49,6%, delegaci 23 do 21.
31 hrabstw Obama → Trump
W 2016 r. Iowa miała najwięcej w kraju hrabstw, które po dwóch wygranych Obamy poparły Trumpa.
Dziś: pełna kontrola GOP
Obaj senatorowie (Grassley od 1981 r., Ernst od 2015 r.) i wszystkie 4 mandaty w Izbie są republikańskie, a w stanie rządzą Republikanie od 2017 r. Jedyny demokratyczny urzędnik wybierany w całym stanie to audytor Rob Sand.
6 głosów różnicy
W 2020 r. Miller-Meeks wygrała w 1. okręgu zaledwie o 6 głosów. W 2024 r. było już ok. 800 głosów przewagi, a w 2026 r. aż trzy z czterech okręgów są wyrównane.
Sędziowie odwołani
Po wyroku z 2009 r. dopuszczającym małżeństwa jednopłciowe wyborcy w 2010 r. nie przedłużyli kadencji trzech sędziów Sądu Najwyższego stanu.
Rekord Branstada
Terry Branstad rządził stanem ponad 22 lata (1983–99 i 2011–17), czyli najdłużej w historii USA spośród gubernatorów. Później został ambasadorem w Chinach.
Wybory 2026: wszystko otwarte
Ernst i gubernator Kim Reynolds nie startują. Do Senatu idzie Ashley Hinson (R), a o fotel gubernatora zagrają Rob Sand (D) i Zach Lahn (R). Według NPR eksperci oceniali ten wyścig jako toss-up (stan na czerwiec 2026).
Demografia
Stan jest wciąż bardzo jednorodny i starzeje się, ale zmienia się szybciej, niż sugeruje stereotyp.
Biali nielatynoscy ok. 84%Latynosi ok. 7%Ciemnoskórzy ok. 4%Azjaci ok. 3%Pozostali ok. 2%
Struktura rasowo-etniczna, wartości przybliżone (Census Bureau).
Wolny wzrost
W latach 2010–2020 liczba mieszkańców wzrosła o 4,7% przy 7,4% w całym kraju. Stan od lat zmaga się z odpływem młodych do większych miast.
Wieś kontra Des Moines
Des Moines ma ok. 210 tys. mieszkańców, a cała aglomeracja ok. 700 tys., czyli ponad jedną piątą stanu. To tu skupia się wzrost, reszta to w dużej mierze małe miasteczka.
Niemcy, Holendrzy, Czesi
Największa grupa pochodzenia to Niemcy (ponad jedna trzecia mieszkańców). Do tego holenderska Pella ze świętem tulipanów i czeskie dzielnice Cedar Rapids.
Zmiana przez pracę
Najszybciej rośnie liczba Latynosów. Zakłady mięsne i rolnictwo przyciągnęły też migrantów z Wysp Marshalla i innych regionów świata.
Najbardziej iowajska statystyka
Ludzie
3,2 mln
Świnie
ok. 24 mln
Świń w Iowa jest kilka razy więcej niż ludzi (szacunek na podstawie danych USDA, zaokrąglony).
Kansas
Sunflower State · stan ze Środkowego Zachodu
Kansas leży w samym środku kontynentalnych Stanów Zjednoczonych. Na zachodzie ciągną się płaskie Wielkie Równiny z polami pszenicy, na wschodzie pagórki Flint Hills, ostatnia wielka połać prerii wysokotrawiastej w kraju, a nad granicą z Missouri metropolia Kansas City. To jeden z głównych w USA producentów pszenicy (stąd drugi przydomek, „Wheat State”) i ważny region hodowli bydła. Tu rozgrywa się akcja „Czarnoksiężnika z krainy Oz”, a w latach 50. XIX w. stan był areną „krwawego Kansas”, zbrojnego sporu o to, czy dopuścić niewolnictwo. W 1954 r. sprawa uczennicy z Topeki dała początek wyrokowi Brown przeciw Radzie Edukacji, który uznał segregację w szkołach publicznych za niezgodną z konstytucją.
Topekastolica
2,9 mlnmieszkańców (2020)
6głosów elektorskich
186134. stan Unii
Dla skali: obszar to około dwóch trzecich Polski (ok. 213 tys. km² wobec 313 tys.), a ludności ok. 8% polskiej.
Polityka
Czerwony w wyborach prezydenckich, z demokratycznymi gubernatorami. Kansas nie poparł kandydata Demokratów od 1964 r., a w każdych z siedmiu ostatnich wyborów prezydenckich (2000–2024) republikanie wygrywali tu o co najmniej 14 punktów. Mimo to stanem rządzili demokraci: Kathleen Sebelius, Mark Parkinson i obecnie Laura Kelly.
← DemokraciRepublikanie →
2000
R +20,8
2004
R +25,4
2008
R +14,8
2012
R +21,9
2016
R +20,1
2020
R +14,6
2024
R +16,0
Przewaga zwycięzcy w wyborach prezydenckich (pkt proc., wartości zaokrąglone). W 2008 r. Obama przegrał tu o ok. 15 pkt, choć jego matka, Ann Dunham, urodziła się w Wichita.
Ostatni raz w 1964 r.
Lyndon Johnson był ostatnim kandydatem Demokratów, który wygrał w Kansas (54,1%). Stan wystawił za to republikańskich kandydatów na prezydenta: gubernatora Alfa Landona (1936) i senatora Boba Dole’a (1996), a Dwight Eisenhower wychował się w Abilene.
Senat: od 1932 r. bez demokraty
Demokraci nie wygrali w Kansas wyborów senackich od 1932 r. Obecni senatorowie to Jerry Moran (od 2011 r.) i Roger Marshall (od 2021 r.), który w 2020 r. pokonał demokratkę Barbarę Bollier 53,2% do 41,2%.
Demokratyczni gubernatorzy
Laura Kelly w 2018 r. pokonała Krisa Kobacha (48,0% do 42,9%, niezależny Greg Orman miał 6,5%), a w 2022 r. obroniła stanowisko, wygrywając z Derekiem Schmidtem 49,5% do 47,3%. Legislaturę kontrolują jednak republikanie, którzy mają większość wystarczającą do odrzucania jej wet.
Eksperyment Brownbacka
Republikański gubernator Sam Brownback przeprowadził w 2012 r. głębokie cięcia podatków, obiecując, że pobudzą gospodarkę. Stan zmagał się potem z dziurami w budżecie, a w 2017 r. legislatura odrzuciła weto gubernatora i cofnęła większość cięć. W 2018 r. gubernatorem została demokratka Kelly.
Aborcja: 59% przeciw
W sierpniu 2022 r. wyborcy odrzucili 59% do 41% poprawkę do konstytucji stanu, która miała pozwolić legislaturze zaostrzyć prawo aborcyjne. Głosowanie odbyło się razem z prawyborami, przy bardzo wysokiej frekwencji.
Prawybory 2016 (zakładka „Prawybory”)
Wśród Republikanów wygrał Cruz (47,5%) przed Trumpem (23,4%) i Rubio (16,8%), delegaci 24, 9 i 6. Wśród Demokratów Sanders pokonał Clinton 67,7% do 32,3% (23 delegatów do 10).
Wybory 2026: Senat i gubernator
Senator Roger Marshall (R) ubiega się o drugą kadencję i w prawyborach z 4 sierpnia dostał ok. 80% głosów. Jego rywalem jest demokrata Adam Hamilton, pastor jednego z największych kościołów w kraju. Gubernator Kelly nie może startować ponownie. O jej fotel zagrają Ty Masterson (R), przewodniczący senatu stanowego popierany przez Trumpa, i Cindy Holscher (D), senator stanowa. Cook Political Report ocenia wyścig do Senatu jako „Lean R” (stan na 23 września 2026 r.).
Demografia
Stan jest mniej jednorodny, niż się często sądzi: Latynosi to już ok. 13% mieszkańców, a mniejszości skupiają się w metropolii Kansas City i w miastach z zakładami mięsnymi na zachodzie.
Biali nielatynoscy ok. 72%Latynosi ok. 13%Ciemnoskórzy ok. 5%Azjaci ok. 3%Pozostali ok. 7%
Struktura rasowo-etniczna, wartości przybliżone (Census Bureau).
Wolny wzrost
W latach 2010–2020 liczba mieszkańców wzrosła o 3,0% przy 7,4% w całym kraju. Rośnie głównie aglomeracja Kansas City, a wiele wiejskich hrabstw traci mieszkańców.
Przedmieścia Kansas City
Hrabstwo Johnson (Overland Park, Olathe) ma ok. 610 tys. mieszkańców, czyli ponad jedną piątą stanu. Przez dekady było republikańskie, ale w 2020 r. Biden wygrał tu z ok. 53%, a w 2024 r. Harris z 52,9% do 44,5%. Obok Wyandotte (Kansas City w Kansas) i Douglas (Lawrence) to dziś główny demokratyczny bastion stanu.
Wichita i mięso
Największe miasto stanu, Wichita (ok. 400 tys.), to „stolica lotnictwa” i siedziba Koch Industries. W Garden City, Dodge City i Liberal na południowym zachodzie, wokół wielkich zakładów mięsnych, Latynosi stanowią większość albo blisko połowę mieszkańców.
Exodusterzy
W 1879 r. do Kansas ruszyły z Południa tysiące czarnoskórych uciekinierów przed segregacją i przemocą, zwanych Exodusters. Założone w 1877 r. Nicodemus to najstarsze czarnoskóre miasteczko na zachód od Missisipi.
Najbardziej kansaska statystyka
Ludzie
2,9 mln
Bydło
ok. 6 mln
Bydła w Kansas jest mniej więcej dwa razy więcej niż ludzi (szacunek na podstawie danych USDA, zaokrąglony).
Kentucky
Bluegrass State · stan z amerykańskiego Południa
Kentucky leży między Appalachami na wschodzie a Missisipi na zachodzie. Są tu łagodne pagórki Bluegrass wokół Lexington, dawne kopalnie węgla w górach na wschodzie i Mammoth Cave, najdłuższy znany system jaskiń na świecie. To światowa stolica bourbona (zdecydowana większość tej whiskey powstaje właśnie tu) i koni wyścigowych: w pierwszą sobotę maja w Louisville odbywa się Kentucky Derby. Urodzili się tu Abraham Lincoln i prezydent Konfederacji Jefferson Davis, a podczas wojny secesyjnej stan był neutralnym formalnie stanem granicznym, w którym niewolnictwo było legalne, ale który został w Unii. Z Louisville pochodził też bokser Muhammad Ali.
Frankfortstolica
4,5 mlnmieszkańców (2020)
8głosów elektorskich
179215. stan Unii
Dla skali: obszar to około jednej trzeciej Polski (ok. 105 tys. km² wobec 313 tys.), a ludności ok. 12% polskiej.
Polityka
Z demokratycznego Południa do czerwonego stanu z demokratycznym gubernatorem. Bill Clinton wygrał tu jeszcze w 1992 i 1996 r., ale od 2000 r. republikanie wygrywają o 15–31 punktów, a w 2024 r. Trump zdobył 64,5% głosów. Mimo to gubernatorem jest demokrata Andy Beshear.
← DemokraciRepublikanie →
2000
R +15,1
2004
R +19,9
2008
R +16,2
2012
R +22,7
2016
R +29,8
2020
R +25,9
2024
R +30,6
Przewaga zwycięzcy w wyborach prezydenckich (pkt proc., wartości zaokrąglone). W 1996 r. Clinton wygrał tu z przewagą 0,9 pkt.
Senat: ostatni demokrata odszedł w 1999 r.
Wendell Ford, ostatni demokratyczny senator z Kentucky, zakończył kadencję w styczniu 1999 r. Mitch McConnell zasiada w Senacie od 1985 r., najdłużej w historii stanu, a w latach 2007–2025 kierował republikańską frakcją. Drugi senator, Rand Paul, w 2022 r. wygrał z Charlesem Bookerem 61,8% do 38,2%.
Beshear o 5136 głosów
W 2019 r. Andy Beshear (D) pokonał urzędującego Matta Bevina (R) o 5136 głosów (49,2% do 48,8%). W 2023 r. wygrał reelekcję z Danielem Cameronem 52,5% do 47,5%, choć rok wcześniej Rand Paul wygrał tu o prawie 24 pkt. Jego ojciec, Steve Beshear, był gubernatorem w latach 2007–2015.
Legislatura: weta bez znaczenia
Republikanie mają ok. 80% mandatów w stuosobowej Izbie stanowej i 32 z 38 w Senacie stanowym. W Kentucky wystarczy zwykła większość, by odrzucić weto gubernatora, i republikanie robią to regularnie.
Elliott County: koniec serii
Węglowe góry na wschodzie były przez dekady demokratyczne. Hrabstwo Elliott głosowało na Demokratów w wyborach prezydenckich od swojego powstania w 1869 r. aż do 2016 r., gdy wygrał Trump.
Aborcja i szkoły prywatne
W 2022 r. wyborcy odrzucili 52,3% do 47,7% poprawkę do konstytucji stanu, która miała wykluczyć prawo do aborcji. W 2024 r. mniej więcej dwie trzecie głosujących odrzuciło poprawkę otwierającą drogę do publicznego finansowania szkół prywatnych.
Prawybory 2016 (zakładka „Prawybory”)
Wśród Demokratów Clinton pokonała Sandersa o włos: 46,8% do 46,3% (28 delegatów do 27). Wśród Republikanów wygrał Trump (35,9%), przed Cruzem (31,6%), Rubio (16,4%) i Kasichem (14,4%).
Wybory 2026: Senat bez McConnella
McConnell nie ubiega się o reelekcję, więc po raz pierwszy od ponad 40 lat ten mandat jest otwarty. W prawyborach z 19 maja Republikanie wybrali kongresmena Andy’ego Barra (pokonał m.in. byłego prokuratora generalnego Daniela Camerona), a Demokraci Charlesa Bookera. Tego dnia Thomas Massie, republikanin krytykujący Trumpa, przegrał prawybory w 4. okręgu z popieranym przez prezydenta Edem Gallreinem. Wyborów gubernatora w tym roku nie ma, następne odbędą się w 2027 r.
Demografia
Większość mieszkańców to wciąż biali nielatynoscy, ale udział mniejszości rośnie: Latynosów jest już ok. 5%, a w latach 2010–2020 ich liczba wzrosła o 56%.
Biali nielatynoscy ok. 81%Ciemnoskórzy ok. 8%Latynosi ok. 5%Azjaci ok. 2%Pozostali ok. 4%
Struktura rasowo-etniczna, wartości przybliżone (Census Bureau).
Wolny wzrost
W latach 2010–2020 liczba mieszkańców wzrosła o 3,8% przy 7,4% w całym kraju. Rosną głównie Louisville, Lexington i północny Kentucky pod Cincinnati, a wschodnie hrabstwa górnicze od lat się wyludniają.
Louisville i Lexington
Hrabstwo Jefferson (Louisville) ma ok. 780 tys. mieszkańców, czyli ponad 17% stanu, a Fayette (Lexington) ok. 320 tys. Oba głosują na Demokratów, a większość czarnoskórych mieszkańców stanu żyje właśnie tu.
Wschód: węgiel i emigracja
Wschodnie Kentucky to jeden z najbiedniejszych i najbardziej jednorodnych regionów kraju, związany z węglem, którego wydobycie od lat spada. Wiele rodzin od dekad migrowało stąd do fabryk w Ohio, Indianie i Michigan.
Zmiana z niskiej bazy
W latach 2010–2020 liczba Latynosów wzrosła o 56%, Azjatów o 53%, a mieszkańców wielorasowych prawie się potroiła. Białych nielatynoskich ubyło o 2,2%.
Najbardziej kentucka statystyka
Ludzie
4,5 mln
Beczki
ok. 11 mln
Beczek z leżakującym bourbonem jest ponad dwa i pół raza więcej niż mieszkańców (stan na styczeń 2022 r. wg Kentucky Distillers’ Association, wartość zaokrąglona; z innymi alkoholami ok. 12 mln).
Źródła: wyniki wyborów z oficjalnych danych stanowych; demografia ze Spisu Powszechnego 2020 i szacunków Census Bureau (zaokrąglone); stan wyścigów 2026 w Iowa wg NPR z 2 czerwca 2026 r., a w Georgii wg AP i wyników dogrywek z 16 czerwca 2026 r, a w Kansas wg wyników prawyborów z 4 sierpnia 2026 r. i ocen z 23 września 2026 r., a w Kentucky wg wyników prawyborów z 19 maja 2026 r. Sprawdź aktualne dane przed publikacją.
Skonfederowane Stany Ameryki
Confederate States of America (CSA) · 1861–1865 · państwo secesjonistów z Południa
Konfederacja powstała po wyborze Abrahama Lincolna, gdy stany Południa uznały, że nowy prezydent i jego partia zagrażają niewolnictwu. Siedem stanów ogłosiło secesję jeszcze przed jego zaprzysiężeniem, a ich delegaci spotkali się w Montgomery w Alabamie i w lutym 1861 r. utworzyli własne państwo. Po ataku na Fort Sumter i wezwaniu Lincolna do powołania 75 tys. ochotników dołączyły cztery kolejne stany. Stolicę przeniesiono wtedy do Richmond w Wirginii, a prezydentem został Jefferson Davis. Żadne państwo nigdy oficjalnie nie uznało Konfederacji, a w kwietniu 1865 r. przegrała wojnę secesyjną.
Richmondstolica od maja 1861 (wcześniej Montgomery)
11stanów
ok. 9 mlnmieszkańców (1860)
ok. 3,5 mlnosób zniewolonych
Dla skali: obszar jedenastu stanów w dzisiejszych granicach to ok. 2 mln km², czyli ponad 6 razy więcej niż Polska (313 tys. km²), a ludność z 1860 r. to ok. 24% dzisiejszej polskiej. Flaga to pierwsza flaga narodowa CSA („Stars and Bars”), używana w latach 1861–1863; nie jest to bardziej znana flaga bojowa.
Mapa: kto należał do Konfederacji
Dwie fale secesji dały razem jedenaście stanów. Cztery stany niewolnicze z granicy Północy i Południa (Delaware, Maryland, Kentucky i Missouri) zostały w Unii, choć Kentucky i Missouri miały też własne rządy secesjonistów na uchodźstwie, przyjęte do CSA pod koniec 1861 r. Na mapie zaznaczono też Terytorium Indian (dzisiejsza Oklahoma), gdzie część plemion zawarła z Konfederacją sojusze.
Pierwsza fala (7 stanów, XII 1860 – III 1861)Druga fala (4 stany, IV–VI 1861)Stany niewolnicze, które zostały w UniiTerytorium Indian (sojusznik)
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć jego rolę w wojnie.
Zachodnia Wirginia (od 1863 r. stan Unii) należała do Wirginii do czasu oderwania się od niej w czasie wojny. Konfederackie Terytorium Arizona (południe dzisiejszych Arizony i Nowego Meksyku) ogłoszono w 1861 r., ale w 1862 r. przejęły je wojska Unii; nie zaznaczono go na mapie, bo obejmowało tylko część tych stanów.
Jak stany odchodziły z Unii
Karolina Południowa
20 XII 1860
Missisipi
9 I 1861
Floryda
10 I 1861
Alabama
11 I 1861
Georgia
19 I 1861
Luizjana
26 I 1861
Teksas
1 II 1861
Wirginia
17 IV 1861
Arkansas
6 V 1861
Karolina Północna
20 V 1861
Tennessee
8 VI 1861
Data uchwalenia secesji; skala od 20 XII 1860 do 8 VI 1861. Teksas wystąpił z Unii 1 II i przystąpił do CSA 2 III. W Wirginii i Tennessee decyzję zatwierdzono jeszcze w referendach (maj–czerwiec). Między tymi datami: 8 II – tymczasowa konstytucja CSA, 12–14 IV – ostrzał i zdobycie Fort Sumter, 15 IV – wezwanie Lincolna do powołania 75 tys. ochotników.
Zasady, na jakich działało państwo
Niewolnictwo wpisane do konstytucji
Konstytucja CSA (z 11 III 1861 r.) kopiowała większość zapisów konstytucji USA, ale wprost chroniła niewolnictwo: Kongres nie mógł go znieść, a nowe terytoria musiały je dopuszczać. Zakazano jedynie importu niewolników z zagranicy; handel wewnątrz kraju pozostał legalny.
Niewolnictwo jako powód secesji
Deklaracje przyczyn secesji Karoliny Południowej, Missisipi, Georgii i Teksasu wskazują obronę niewolnictwa jako główny powód. Wiceprezydent Alexander Stephens oświadczył w marcu 1861 r. w Savannah, że fundamentem nowego rządu jest przekonanie o nierówności ras.
Stany suwerenne, ale bez prawa do secesji
Preambuła mówiła o stanach działających jako suwerenne i niezależne, ale prawa do wystąpienia z Konfederacji nie zapisano. Podobnie jak w USA, prawo stanowe obowiązywało obok federalnego.
Prezydent na jedną 6-letnią kadencję
Prezydent nie mógł ubiegać się o reelekcję i miał weto do pojedynczych pozycji budżetu. Davis został wybrany w 1861 r. bez kontrkandydata. Konfederacja nie miała partii; spory toczyły się wokół władzy Davisa. Przewidziany konstytucją Sąd Najwyższy nigdy nie powstał.
Wolny handel w teorii
Konstytucja zakazywała ceł chroniących własny przemysł i dotacji na „ulepszenia wewnętrzne”. Wojna zmusiła jednak Richmond do tego, co potępiano w Waszyngtonie: centralnych podatków, rekwizycji żywności i druku pieniądza. Ceny wzrosły według szacunków kilkadziesiąt razy.
Pobór i wyjątek dla zamożnych
W kwietniu 1862 r. wprowadzono pobór mężczyzn 18–35 lat. Jesienią tego roku zwolniono właścicieli co najmniej 20 niewolników, co wywołało hasło o „wojnie bogatych i walce biednych”. Gubernatorzy, m.in. Joseph Brown (Georgia) i Zebulon Vance (Karolina Północna), sprzeciwiali się centralizacji. W marcu 1865 r., w obliczu klęski, zgodzono się nawet na werbunek niewolników.
Siły: Unia kontra Konfederacja
Unia
ok. 22 mln
Konfederacja
ok. 9 mln
Ludność w 1860 r. W Konfederacji ok. 3,5 mln to osoby zniewolone. Unia miała też zdecydowaną większość przemysłu i sieci kolejowej.
Niewolnictwo w liczbach (1860)
Karolina Południowa
ok. 57%
Missisipi
ok. 55%
Luizjana
ok. 47%
Alabama
ok. 45%
Floryda
ok. 44%
Georgia
ok. 44%
Karolina Północna
ok. 33%
Wirginia
ok. 31%
Teksas
ok. 30%
Arkansas
ok. 26%
Tennessee
ok. 25%
Odsetek osób zniewolonych w ludności stanu, wartości przybliżone (spis powszechny 1860). W Karolinie Południowej i Missisipi stanowiły większość mieszkańców.
Dziedzictwo
Koniec niewolnictwa
Lee skapitulował pod Appomattox 9 IV 1865 r., a ostatnie oddziały złożyły broń do czerwca. 13. poprawka (1865) zniosła niewolnictwo, 14. (1868) dała obywatelstwo, a 15. (1870) prawo głosu mężczyznom niezależnie od rasy. 19 VI 1865 r. w Galveston w Teksasie ogłoszono wolność ostatnim zniewolonym (Juneteenth, od 2021 r. święto federalne).
Cena wojny
W wojnie zginęło według szacunków 620–750 tys. żołnierzy po obu stronach, w tym ok. 260 tys. po stronie Konfederacji. Południe wyszło z niej zniszczone gospodarczo, a pieniądz Konfederacji stał się bezwartościowy.
Odbudowa i Jim Crow
W latach 1865–1877 (Odbudowa) czarni zaczęli wybierać i być wybieranymi: Hiram Revels z Missisipi został w 1870 r. pierwszym czarnoskórym senatorem. Po wycofaniu wojsk federalnych Południe wróciło do białych Demokratów, a prawa segregacyjne, podatki pogłówne i testy pozbawiły czarnych prawa głosu na kilkadziesiąt lat.
Od „Solid South” do dzisiaj
Do lat 60. XX w. byłe stany CSA głosowały niemal zawsze na Demokratów („Solid South”). Po ustawach o prawach obywatelskich (1964) i o prawie głosu (1965) układ się odwrócił i dziś większość z nich jest republikańska. Wirginia głosuje na Demokratów od 2008 r., a Georgia i Karolina Północna należą do stanów wahających się.
Mit „Przegranej Sprawy”
Po wojnie utrwaliła się narracja o szlachetnej obronie „praw stanów” (Lost Cause). Historycy w zdecydowanej większości uznają niewolnictwo za główną przyczynę secesji, powołując się m.in. na deklaracje samych stanów. Pomniki konfederatów stawiano głównie około 1900–1920 i w latach 50.–60. XX w., często z inicjatywy organizacji takich jak United Daughters of the Confederacy (1894).
Spory o symbole
Po zabójstwie dziewięciu osób w kościele w Charleston (VI 2015) Karolina Południowa zdjęła flagę bojową sprzed siedziby legislatury, a po Charlottesville (2017) i protestach 2020 r. usunięto wiele pomników. Missisipi zmieniło flagę stanu w 2020 r. W 2023 r. przemianowano dziewięć baz armii, nazwanych na cześć konfederatów, a w 2025 r. przywrócono ich dawne nazwy, przypisując je innym patronom o tych samych nazwiskach.
Różne źródła podają nieco inne liczby ofiar i ludności, stąd przybliżenia. Opisy dotyczą wyłącznie historii państwa i jego dziedzictwa.
Mapa: legalność marihuany w stanach USA
Użytek rekreacyjny i medyczny (24 stany + DC)Tylko medyczna (16 stanów)Tylko CBD / niska zawartość THC (8 stanów)Zakaz, brak programu (2 stany)
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć jego status.
Stan na maj 2026 r. (Pew Research Center). Na poziomie federalnym marihuana rekreacyjna pozostaje nielegalna.
Mapa: odsetek mieszkańców bez ubezpieczenia zdrowotnego
2,8–5,3%5,4–6,7%6,8–7,9%8,0–9,7%9,8–16,7%
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć odsetek osób bez ubezpieczenia.
Odsetek ludności bez ubezpieczenia zdrowotnego w 2024 r.; średnia dla USA to 8,2%. Źródło: U.S. Census Bureau, American Community Survey (1-year), za America’s Health Rankings.
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć roczny dochód typowego gospodarstwa domowego.
Mediana rocznego dochodu gospodarstwa domowego przed opodatkowaniem w 2024 r. (w dolarach z 2024 r.); mediana dla USA to 81 604 USD. Uwaga: to dochód całego gospodarstwa (często dwóch osób), a nie pensja jednej osoby, i nie uwzględnia różnic w kosztach życia. Źródło: U.S. Census Bureau, American Community Survey (1-year, 2024).
Mapa: struktura etniczna mieszkańców stanów
Wybierz grupę, a potem najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć udział wszystkich trzech grup.
Udział w ludności stanu według spisu powszechnego z 2020 r. Kategorie są rozłączne: biali i ciemnoskórzy to osoby nielatynoskie (jednej rasy), a latynosi to osoby pochodzenia latynoskiego dowolnej rasy. Pozostałe grupy (Azjaci, rdzenni Amerykanie, osoby wielorasowe i inne) nie są tu pokazane, dlatego trzy wartości nie sumują się do 100%. Źródło: U.S. Census Bureau (Redistricting Data, tabele P1 i P2), opracowanie Economic Policy Institute.
Mapa: minimalny wiek do noszenia ukrytej broni krótkiej
18 lat (15 stanów)19 lat (2 stany)21 lat (33 stany + DC)Pomarańczowa przerywana linia: wymagane pozwolenie (21 stanów + DC)
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć próg wiekowy i to, czy potrzebne jest pozwolenie.
Dotyczy noszenia ukrytej broni krótkiej (z pozwoleniem lub bez). 29 stanów nie wymaga pozwolenia (tzw. permitless carry); w pozostałych 21 stanach i DC potrzebne jest pozwolenie, zwykle od 21 lat. W kilku stanach z progiem 21 lat żołnierze i weterani mogą nosić broń od 18 lat. Zakup broni regulują osobne przepisy (federalnie: 18 lat na długą, 21 lat na krótką u licencjonowanego sprzedawcy). Stan na wrzesień 2026 r.; źródło: handgunlaw.us. Na Florydzie próg 18 lat wynika z wyroku sądu apelacyjnego z 2026 r.
Mapa: obowiązkowe płatne zwolnienia chorobowe
Obowiązkowe płatne zwolnienie chorobowe (17 stanów + DC)Płatny urlop na dowolny cel, także choroba (3 stany)Brak ogólnostanowego obowiązku (30 stanów)
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć jego status.
Stan na 2026 r., dotyczy pracodawców prywatnych; federalnie takiego obowiązku nie ma. Zakres zależy od stanu (np. wielkości firmy). W Pensylwanii przepisy obowiązują tylko w niektórych miastach, a prawo z Missouri (2024) uchylono w 2025 r.
Mapa: płatny urlop macierzyński i rodzicielski
Działa płatny urlop rodzinny (12 stanów + DC)Uchwalony, ruszy w 2028 r. (2 stany)Brak programu stanowego (36 stanów)
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć jego status.
Stan na wrzesień 2026 r. Federalnie obowiązuje tylko do 12 tygodni urlopu bezpłatnego (FMLA); programy stanowe zapewniają część zarobków, zwykle przez 12 tygodni. Źródła: New America, Prenatal-to-3 Policy Impact Center.
Mapa: ustawowy płatny urlop wypoczynkowy
Płatny urlop na dowolny cel: 5 dni (40 godz.) rocznie (3 stany)Brak ustawowego płatnego urlopu (47 stanów + DC)
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć jego status.
Stan na 2026 r. Prawo federalne nie gwarantuje ani jednego płatnego dnia urlopu i żaden stan nie nakazuje „urlopu wypoczynkowego" jako takiego. Illinois, Maine i Nevada wymagają jednak płatnego urlopu na dowolny cel (także na wypoczynek): pracownik zbiera 1 godzinę na każde 40 przepracowanych, do 40 godzin rocznie, czyli 5 dni przy 8-godzinnym dniu pracy. Obowiązek zależy od wielkości firmy (Maine: ponad 10 pracowników, Nevada: co najmniej 50, Illinois: bez limitu). Dla porównania w Polsce urlop wypoczynkowy to 20 dni (przy stażu poniżej 10 lat) lub 26 dni (od 10 lat). Źródła: Mercer, Barnes & Thornburg.
Mapa: kara śmierci w stanach USA
Obowiązuje i jest stosowana (23 stany)Obowiązuje, ale wstrzymana moratorium gubernatora (4 stany)Zniesiona (23 stany + DC)
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć jego status.
Stan na 2026 r. Kara śmierci istnieje także w prawie federalnym. Źródło: Death Penalty Information Center.
Mapa: sport szkolny a osoby transpłciowe
Zakaz w ustawie stanowej (27 stanów)Zakaz w rozporządzeniu lub polityce agencji (2 stany)Brak stanowego zakazu (21 stanów + DC)
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć jego status.
Dotyczy zakazów udziału osób transpłciowych w drużynach zgodnych z ich tożsamością płciową, najczęściej w szkołach K-12, czasem także w szkolnictwie wyższym. Przy braku stanowego zakazu zasady ustalają zwykle stowarzyszenia sportowe i szkoły. Sąd Najwyższy w czerwcu 2026 r. (Little v. Hecox, West Virginia v. B.P.J.) uznał, że stany mogą utrzymać takie zakazy. Stan na październik 2026 r.; źródło: Movement Advancement Project.
Mapa: od jakiego wieku można kupić alkohol
21 lat (50 stanów + DC)
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć jego zasady.
Mapa jest jednolita, bo wiek 21 lat obowiązuje w całym kraju. Wymusza go ustawa federalna z 1984 r. (National Minimum Drinking Age Act): stan, który obniżyłby wiek, traci 10% federalnych funduszy na drogi. Stany różnią się natomiast wyjątkami od zakazu spożywania alkoholu przez osoby poniżej 21 lat (np. w obecności rodziców albo w domu), wiekiem uprawniającym do sprzedaży i serwowania alkoholu oraz zasadami sprzedaży w sklepach, a tych różnic nie uwzględniono na mapie, bo dostępne źródła podają je niespójnie. Stan na październik 2026 r.
Mapa: eutanazja (pomoc medyczna w umieraniu)
Dozwolona na mocy ustawy lub inicjatywy (12 stanów + DC)Dozwolona na mocy orzeczenia sądu (Montana)Brak legalizacji (37 stanów)
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć jego zasady.
W USA legalna jest nie eutanazja (lekarz podaje śmiertelny środek), lecz pomoc medyczna w umieraniu: dorosły, nieuleczalnie chory pacjent z prognozą do ok. 6 miesięcy życia dostaje receptę i sam przyjmuje lek. Ta sama zasada obowiązuje w Montanie, gdzie praktykę dopuszcza orzeczenie sądu (Baxter v. Montana, 2009), bez ustawy. Ustawa z Illinois wchodzi w życie we wrześniu 2026 r., a z Nowego Jorku weszła w życie 5 sierpnia 2026 r. W Zachodniej Wirginii od 2024 r. obowiązuje zakaz w konstytucji stanowej. Stan na październik 2026 r.; źródła: Compassion & Choices, Wikipedia.
Mapa: toalety i szatnie a osoby transpłciowe
Zakaz w budynkach rządowych (9 stanów)Zakaz w szkołach K-12 i części budynków rządowych (9 stanów)Zakaz tylko w szkołach K-12 (3 stany)Brak stanowego zakazu (29 stanów + DC)
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć jego zasady.
Dotyczy zakazów korzystania z toalet, szatni i podobnych pomieszczeń zgodnych z tożsamością płciową. Kategoria „budynki rządowe” obejmuje m.in. urzędy, uczelnie publiczne i więzienia. Kary karne przewidują Floryda, Idaho, Kansas i Utah. Zakaz sięga także części placówek prywatnych na Florydzie, w Idaho, Kansas, Montanie, Ohio i Wyoming. Stan na 8 października 2026 r.; źródło: Movement Advancement Project.
Mapa: zmiana oznaczenia płci w dokumentach
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć jego zasady.
Dotyczy zmiany oznaczenia płci (M lub F) w dokumencie wydawanym przez stan; dostępność opcji „X” podano w opisie stanu. Stan na wrzesień 2026 r.; źródło: Movement Advancement Project (organizacja zajmująca się prawami osób LGBTQ).
Mapa: jaki odsetek mieszkańców siedzi w więzieniu
poniżej 0,35% (11)0,35–0,50% (7)0,50–0,60% (14)0,60–0,75% (11)0,75% i więcej (8)
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć, jaki odsetek mieszkańców jest za kratkami.
0,54%średnio w USA (ok. 1 na 184)
1,12%Luizjana, najwięcej (1 na 89)
0,18%Massachusetts, najmniej (1 na 552)
6×różnica między skrajnymi stanami
Najwyższy odsetek
Luizjana
1,12%
Missisipi
0,95%
Arkansas
0,94%
Oklahoma
0,86%
Georgia
0,85%
Najniższy odsetek
Massachusetts
0,18%
Vermont
0,23%
New Jersey
0,24%
Rhode Island
0,26%
Minnesota
0,26%
Odsetek mieszkańców danego stanu, którzy w danym momencie przebywają w więzieniu stanowym, więzieniu federalnym albo lokalnym areszcie (jailu). Kolor na mapie zależy od tego odsetka. Dla kontekstu: oprócz osób za kratkami ok. 3 mln Amerykanów jest na probacji, a ok. 536 tys. na zwolnieniu warunkowym; razem pod jakąś formą kontroli wymiaru sprawiedliwości jest mniej więcej 1 na 61 mieszkańców. Rekordzistą w probacji jest Georgia (ok. 3,3% mieszkańców).
Dane: Prison Policy Initiative, „Punishment Beyond Prisons 2026” (kwiecień 2026 r.). Więzienia stanowe: koniec 2023 r.; areszty: wiosna 2024 r.; więźniowie federalni przypisani do stanu pochodzenia (styczeń 2026 r.); liczba ludności wg Census Bureau (ACS 2023). Odsetek policzyłem samodzielnie z podanych w raporcie liczb osadzonych i ludności stanu. Nie obejmuje aresztów imigracyjnych, zakładów dla nieletnich, szpitali dla osób zamkniętych sądownie ani Indian Country. Alaska, Connecticut, Delaware, Hawaje, Rhode Island i Vermont mają zintegrowane systemy więzienno-aresztowe, więc ich areszty są policzone razem z więzieniami stanowymi. Dystrykt Kolumbii nie ma własnych więzień stanowych (skazanych trzymają więzienia federalne). Luizjana, Kentucky i Missisipi umieszczają wielu skazanych w lokalnych aresztach, co podbija ich wyniki. Inne źródła (np. BJS, World Prison Brief) podają nieco inne liczby, bo liczą inne kategorie i lata. Łącznie z aresztami imigracyjnymi i zakładami dla nieletnich w całym kraju jest blisko 2 mln osób zamkniętych.
Wyścigi do Senatu, które wyróżniają się na tle reszty. Wybierz sekcję: Alaska (mapa okręgów i porównanie wyników senackich z lat 2008–2022), reguły wyborcze Alaski oraz osobno zasady wyborcze Kalifornii, Waszyngtonu, Luizjany i Georgii.
Dla 2020 i 2022 mapa pokazuje wyniki w okręgach izby stanowej. Dla pozostałych lat mam tylko wyniki stanowe, więc cały stan ma jeden kolor: zwycięzca i przewaga w danym roku. Ciemniejszy odcień = większa przewaga (maks. przy 40 pkt).
Wygrali demokraciWygrali republikanie
Alaska
Wybierz rok nad mapą lub kliknij okręg.
Alaska nie ma hrabstw: dzieli się na boroughy (odpowiednik hrabstw) oraz obszary spisowe, które obejmują tereny bez borough. Granice z Census Bureau (pakiet us-atlas), wczytywane z internetu; gdyby się nie wczytały, mapa się nie pojawi. Aleuty i południowo-wschodni „pas” stanu są pokazane w uproszczonym rzucie, a mapa nie jest w skali względem pozostałych stanów. Zaznaczono największe miasta: Anchorage, Fairbanks, Juneau, Ketchikan, Sitka, Kodiak, Bethel, Nome, Kotzebue i Utqiagvik.
Alaska: wyścigi do Senatu 2008–2022
Porównanie wszystkich senackich wyborów w Alasce z ostatnich ok. 20 lat. Wyniki są stanowe (Alaska nie publikuje ich w podziale na boroughy). Pasek pokazuje udział w głosach w pierwszej turze liczenia.
demokracirepublikanielibertarianieniezależni
2008przewaga D+1,3 pkt (3953 głosy)
Begich (D)
47,8%
Stevens (R), urzędujący
46,5%
Ted Stevens, senator od 1968 r., został skazany niecałe dwa tygodnie przed wyborami (wyrok uchylono w 2009 r.). To jedyne zwycięstwo demokraty w senackim wyścigu Alaski od 1974 r. Trzeci: Bob Bird (Partia Niepodległości Alaski) 4,2%.
2010przewaga 4,0 pkt nad drugim miejscem
Murkowski (R), write-in, urzęd.
39,5%
Miller (R)
35,5%
McAdams (D)
23,5%
Lisa Murkowski przegrała prawybory republikanów z Joem Millerem i wystartowała jako kandydatka wpisywana ręcznie (write-in). Wygrała, a była to druga w historii USA zwycięska kandydatura write-in do Senatu.
2014przewaga R+2,2 pkt
Sullivan (R)
48,0%
Begich (D), urzędujący
45,8%
Dan Sullivan odebrał mandat demokracie Markowi Begichowi. Trzeci: Mark Fish (libertarianin) 3,7%.
2016przewaga 15,2 pkt nad drugim miejscem
Murkowski (R), urzędująca
44,4%
Miller (libertarianin)
29,2%
Stock (niezależna)
13,2%
Metcalfe (D)
11,6%
Murkowski wygrała bez większości, bo głosy rozłożyły się na trzech rywali, a demokratyczny kandydat zajął dopiero czwarte miejsce.
2020przewaga R+12,7 pkt
Sullivan (R), urzędujący
53,9%
Gross (niezależny)
41,2%
Al Gross wystartował jako niezależny, ale wygrał prawybory demokratów (ok. 80%). Trzeci: John Wayne Howe (Partia Niepodległości Alaski) 4,7%.
2022po pierwszej turze 0,7 pkt, po przeliczeniu 7,4 pkt
Murkowski (R), 1. tura
43,4%
Tshibaka (R), 1. tura
42,6%
Chesbro (D), 1. tura
10,7%
Pierwsze wybory z głosowaniem preferencyjnym. Po eliminacji Buzza Kelleya i Pat Chesbro Murkowski wygrała z Kelly Tshibaką 53,7% do 46,3%, bo większość głosów demokratki trafiła do niej.
Co się zmieniło
Trzy pierwsze wyścigi (2008, 2010, 2014) rozstrzygnęły się różnicą do 4 pkt. Od 2016 r. zwycięzca miał przewagę powyżej 7 pkt. Za to w trzech z sześciu wyścigów (2010, 2016, 2022) rywalizacja toczyła się głównie wokół Lisy Murkowski i jej rywala z prawej strony.
2026: wyścig w toku
3 listopada Dan Sullivan (R) kontra Mary Peltola (D). W prawyborach 18 sierpnia oboje przeszli dalej; według wstępnych wyników Peltola miała ok. 48%, a Sullivan ok. 43% głosów.
Źródła: Alaska Division of Elections (2016; okręgi 2020 i 2022), Wikipedia (2008, 2010; okręgi 2020), rcvis.com (tury 2022), dane z zakładki Senat (2014, 2020); procenty liczone łącznie z głosami write-in. Stan na 9 października 2026 r.
Jak przebiegały poszczególne wybory
Procedury, które obowiązywały w danym roku. Do 2020 r. zwycięzcą był kandydat z największą liczbą głosów; w 2022 r. zasady zmieniły się na top four i głosowanie preferencyjne.
Wybory 2008
zwykła większość, prawybory partyjne
Prawybory 26 sierpnia, wybory 4 listopada. Jedna tura: wygrywa kandydat z największą liczbą głosów, bez progu 50%.
Republikanie mieli własną kartę prawyborczą. Demokraci, libertarianie i Partia Niepodległości Alaski głosowali na wspólnej karcie. Niezależni kandydaci zwykle w prawyborach nie startują.
W prawyborach Stevens zdobył 63,5% głosów republikanów, a Begich 84,1% na wspólnej karcie.
Wynik rozstrzygnęły dopiero dwa tygodnie liczenia kart korespondencyjnych i spornych. Gdy różnica jest mniejsza niż 0,5%, ponowne liczenie opłaca państwo, w przeciwnym razie strona musi wpłacić kaucję (ok. 15 tys. dol.).
Wybory 2010
zwykła większość, kandydatka write-in
Murkowski przegrała prawybory republikanów z Joem Millerem 24 sierpnia (53 872 do 55 878 głosów), więc w listopadzie jej nazwiska nie było na karcie.
Wyborca musiał wpisać nazwisko ręcznie. Głosy write-in liczy się imiennie dopiero wtedy, gdy ich łączna liczba przewyższa głosy kandydata na pierwszym miejscu. Przy 41% write-in w nocy wyborczej było to spełnione.
Reguły liczenia pisano w trakcie wyścigu, a Miller zakwestionował ok. 8 tys. kart. Wyniki zatwierdzono 30 grudnia, a Murkowski wygrała o ok. 10 tys. głosów.
Wybory 2014
zwykła większość, prawybory partyjne
Ta sama procedura co w 2008 r.: wspólna karta demokratów, libertarian i Partii Niepodległości Alaski oraz osobna karta republikanów w prawyborach, a w listopadzie jedna tura.
W prawyborach urzędujący Begich zdobył 83,3% głosów na wspólnej karcie.
Bez progu 50%: Sullivan wygrał z 48,0%, a trzeci kandydat (libertarianin) i inni zabrali razem ok. 6% głosów.
Wybory 2016
zwykła większość, prawybory partyjne
Prawybory 16 sierpnia, wybory 8 listopada, jedna tura bez progu 50%.
W prawyborach Murkowski zdobyła 71,5% głosów republikanów, a Ray Metcalfe 50,1% na wspólnej karcie demokratów, libertarian i Partii Niepodległości Alaski.
Niezależni kandydaci nie startują w prawyborach. W listopadzie na karcie było sześciu kandydatów, a Murkowski wygrała z 44,4% głosów.
Wybory 2020
zwykła większość, rekordowo dużo głosów korespondencyjnych
Ta sama procedura co w latach 2008–2016. Sullivan nie miał kontrkandydata w prawyborach republikanów.
Al Gross wystartował jako niezależny, ale wziął udział w prawyborach demokratów na wspólnej karcie i wygrał je z ok. 80% głosów.
W 2020 r. do liczenia po dniu wyborów trafiło ponad 150 tys. kart korespondencyjnych i innych. Wynik ogłoszono 11 listopada, a Gross uznał porażkę 13 listopada.
Wybory 2022
pierwsze prawybory top four i głosowanie preferencyjne
Prawybory 16 sierpnia: wszyscy na jednej karcie, do listopada przeszło czworo (Murkowski 45,1%, Tshibaka 38,6%, Chesbro 6,8%, Kelley 2,1%).
W listopadzie wyborcy układali kandydatów w kolejności. Nikt nie miał ponad 50% w pierwszej turze, więc odpadł najsłabszy.
Ostateczne wyniki ogłoszono dopiero 23 listopada. Szczegóły obecnego systemu opisuje karta niżej.
Jak Alaska wybiera kandydata
Alaska ma inny model niż większość stanów: od 2022 r. partie nie wyłaniają w prawyborach swoich kandydatów. Zamiast tego stosuje się otwarte prawybory „top four”, a w listopadzie głosowanie preferencyjne (ang. ranked-choice voting, RCV).
1. Prawybory (sierpień)
Wszyscy kandydaci, niezależnie od partii, są na jednej wspólnej karcie. Każdy wyborca głosuje na jedną osobę. Do listopada przechodzi czterech kandydatów z największą liczbą głosów, nawet jeśli trzech z nich jest z tej samej partii.
2. Wybory powszechne (listopad)
Wyborca układa kandydatów w kolejności preferencji (do czterech), ale nie musi oceniać wszystkich. Wygrywa ten, kto zdobędzie ponad 50% ważnych głosów po przeliczeniu.
W większości stanów
Każda partia wybiera w prawyborach własnego kandydata, a w listopadzie wygrywa ten, kto ma najwięcej głosów, nawet bez większości. Kalifornia i Waszyngton mają prawybory „top two” (dalej przechodzi dwóch).
W Alasce
Partia nie nominuje nikogo; przy nazwisku widnieje tylko deklarowana przynależność. Alaska to jedyny stan z systemem top-four. Głosowanie preferencyjne w zwykłych wyborach stanowych stosuje poza nią tylko Maine.
Jak liczy się głosy w listopadzie
Liczy się pierwsze preferencje. Jeśli ktoś ma ponad 50%, wygrywa od razu.
Jeśli nie, odpada kandydat z najmniejszą liczbą pierwszych preferencji.
Jego karty przechodzą do kolejnych wskazanych przez wyborców kandydatów (karta, na której nikt więcej nie jest wskazany, przestaje się liczyć).
Kroki 2–3 powtarza się, aż jeden kandydat przekroczy 50% głosów, które zostały w grze.
Prawybory nie przesądzają wyniku
W 2024 r. Mary Peltola zdobyła w prawyborach prawie 51%, więcej niż wszyscy republikanie razem, a w listopadzie przegrała z Nickiem Begichem. Wynik z sierpnia jest więc tylko wskazówką.
System może zniknąć
Wprowadziła go Measure 2 z 2020 r. (50,55% do 49,45%). W 2024 r. próba uchylenia przepadła o włos, 49,9% do 50,1%. Kolejne głosowanie w tej sprawie (też jako Measure 2) jest na karcie 3 listopada 2026 r.
Kandydat z czwórki może wycofać się przed listopadowymi wyborami. Źródła: Alaska Division of Elections, Ballotpedia, Alaska Beacon; stan na 9 października 2026 r.
Jak Kalifornia wybiera kandydata
Kalifornia stosuje prawybory „top two”: partie nie nominują kandydatów, a w listopadzie spotykają się dwie osoby z największą liczbą głosów w prawyborach, nawet jeśli obie są z tej samej partii. System wprowadziła Proposition 14 z 2010 r.
1. Prawybory (czerwiec)
Wszyscy kandydaci na dany urząd są na jednej karcie, a wyborca głosuje na jedną osobę bez względu na partię. Przy nazwisku widnieje deklarowana preferencja partyjna. W 2026 r. prawybory odbyły się 2 czerwca.
2. Wybory powszechne (listopad)
W wyborach 3 listopada 2026 r. spotka się dwóch kandydatów z najlepszym wynikiem z prawyborów. Nie ma drugiej tury ani głosowania preferencyjnego: wygrywa ten, kto dostanie więcej głosów. System obejmuje m.in. Kongres, urzędy stanowe i legislaturę, ale nie wybory prezydenckie.
Ryzyko podziału głosów
Gdy w prawyborach startuje wielu kandydatów jednej partii, mogą podzielić jej głosy i zrobić miejsce dla dwóch kandydatów drugiej. W 2026 r. na gubernatora startowało 61 osób, a Demokraci obawiali się, że zostaną odcięci od listopada.
Gubernator 2026
Do listopada przeszli Xavier Becerra (D) i Steve Hilton (R). Gavin Newsom nie mógł kandydować ponownie z powodu limitu kadencji.
Dwóch z jednej partii w listopadzie
Tak było m.in. w wyborach do Senatu USA w 2016 r. (Kamala Harris kontra Loretta Sanchez, obie z Partii Demokratycznej) i w 2018 r. (Dianne Feinstein kontra Kevin de León).
Głosy z kart wysłanych pocztą liczy się jeszcze przez kilka dni po wyborach (w 2026 r. karta musiała być nadana najpóźniej 2 czerwca i dotrzeć do 9 czerwca). Źródła: Ballotpedia, 270toWin, AP; stan na 9 października 2026 r.
Jak Waszyngton wybiera kandydata
Waszyngton (stan, nie miasto) ma podobny model: prawybory „top two” na jednej wspólnej karcie. Do listopada przechodzi dwóch kandydatów z największą liczbą głosów, bez względu na partię. Wybory odbywają się niemal w całości korespondencyjnie.
1. Prawybory (sierpień)
Wszyscy kandydaci są na jednej karcie, a każdy wpisuje „preferencję partyjną” (może też nie wpisać żadnej). To nie jest nominacja partii. W 2026 r. prawybory odbyły się 4 sierpnia i objęły m.in. 98 miejsc w stanowej Izbie, 24 w Senacie stanowym i 10 w Kongresie.
2. Wybory powszechne (listopad)
3 listopada 2026 r. spotka się dwóch najlepszych z prawyborów, także z tej samej partii. Gdy w ogóle zgłosi się tylko jeden lub dwóch kandydatów, przechodzą do listopada automatycznie, bez prawyborów.
Różnica wobec Kalifornii
Zasada jest ta sama, ale Waszyngton ma prawybory w sierpniu (Kalifornia w czerwcu) i od lat korespondencyjny model głosowania. Termin certyfikacji wyników prawyborów 2026 upływał 21 sierpnia.
Dlaczego to ważne
W okręgach z jednoznaczną przewagą jednej partii w listopadzie bywa, że spotyka się dwóch kandydatów tej samej partii. W 2026 r. np. w 4. okręgu kongresowym (po odchodzącym Danie Newhouse) w prawyborach startowało 11 osób.
Brak rejestracji partyjnej
Wyborcy w Waszyngtonie nie rejestrują się jako członkowie partii, a partie nie wyłaniają kandydatów w prawyborach do tych urzędów. Prawybory prezydenckie są odrębne i prowadzą je partie.
Źródła: Washington State Standard, KIRO 7, AP, 270toWin; stan na 9 października 2026 r.
Jak Luizjana wybiera kandydata
Luizjana przez dziesięciolecia miała własny system, w którym nie było prawyborów partyjnych (tzw. jungle primary). Od 2026 r. część urzędów, w tym Senat USA, wraca do zamkniętych prawyborów partyjnych z drugą turą.
Dawniej: jungle primary
Wszyscy kandydaci, niezależnie od partii, byli na jednej karcie w dniu listopadowych wyborów. Kto zdobył ponad 50%, wygrywał od razu. W przeciwnym razie dwóch najlepszych, nawet z tej samej partii, spotykało się w drugiej turze w grudniu. W 2022 r. w grudniowej drugiej turze głosowało ok. 439 tys. osób wobec 1,4 mln w listopadzie.
Od 2026 r.: zamknięte prawybory
Dotyczą Senatu USA, Sądu Najwyższego stanu, Komisji Usług Publicznych i rady edukacji (BESE). Każda partia ma własne prawybory (16 maja). Jeśli nikt nie ma ponad 50%, dwóch najlepszych z danej partii idzie do drugiej tury (27 czerwca). Zwycięzcy partii i kandydaci spoza nich spotykają się w listopadzie.
Kto głosuje w prawyborach
Zarejestrowani republikanie i demokraci w prawyborach swojej partii. Wyborcy bezpartyjni wybierają kartę jednej partii i muszą zostać przy niej także w drugiej turze. Członkowie mniejszych partii (np. libertarianie, Zieloni) w tych prawyborach nie głosują.
Senat 2026 w praktyce
Bill Cassidy odpadł w prawyborach (ok. 25%, trzecie miejsce). Julia Letlow zdobyła ok. 45%, John Fleming ok. 28%, a w drugiej turze 27 czerwca wygrała Letlow. Nominatem demokratów został Jamie Davis.
Wyjątek w 2026 r.: Izba Reprezentantów
Po kwietniowym orzeczeniu Sądu Najwyższego USA w sprawie okręgu kongresowego stan uchwalił nową mapę i unieważnił wyniki majowych prawyborów do Izby. Jednorazowo wróciły tu zasady jungle primary: wspólna karta dla wszystkich kandydatów 3 listopada, a jeśli nikt nie ma ponad 50%, druga tura 12 grudnia.
Źródła: Louisiana Secretary of State, Louisiana Illuminator, AP, 270toWin; stan na 9 października 2026 r.
Jak Georgia wybiera kandydata
Georgia ma klasyczne prawybory partyjne, ale wymaga większości (ponad 50%) zarówno w prawyborach, jak i w wyborach powszechnych. Kto jej nie osiągnie, idzie do drugiej tury. W większości stanów w listopadzie wygrywa po prostu ten, kto ma najwięcej głosów.
Prawybory i druga tura prawyborów
Każda partia wyłania kandydata w prawyborach (w 2026 r.: 19 maja). Jeśli nikt nie zdobędzie ponad 50%, dwóch najlepszych spotyka się w drugiej turze (16 czerwca).
Wybory powszechne i druga tura
W listopadzie (3 listopada 2026 r.) też trzeba przekroczyć 50%. Inaczej dwóch najlepszych, bez względu na partię, idzie do drugiej tury 1 grudnia, a wygrywa ten, kto dostanie więcej głosów. Wyjątek: wybory prezydenckie, gdzie drugiej tury nie ma.
Dlaczego to ważne
Często wystarczy, że trzeci kandydat, np. libertarianin, zabierze trochę głosów i nikt nie przekroczy 50%. W 2020 r. David Perdue miał w listopadzie najwięcej głosów, ale nie dobił do 50%. W styczniowej drugiej turze 2021 r. Jon Ossoff pokonał go o ok. 55 tys. głosów.
Skrócenie terminu
Do 2021 r. druga tura po listopadowych wyborach odbywała się po dziewięciu tygodniach (tak jak styczniowe tury 2021 r.). Nowe prawo skróciło ten okres do czterech tygodni, a w 2022 r. Raphael Warnock pokonał Herschela Walkera w drugiej turze 6 grudnia.
Skąd ten system
Obowiązkową drugą turę także w wyborach powszechnych wprowadził nowy kodeks wyborczy z 1964 r. Jej autor przyznawał, że miała umacniać rządy białej większości. Georgia jest jednym z niewielu stanów z drugą turą również w listopadzie (obok Luizjany).
W 2026 r. o fotel Jona Ossoffa walczy się w tym systemie; ewentualna druga tura odbyłaby się 1 grudnia. Źródła: Georgia Secretary of State, The Green Papers, CBS News, Capitol Beat; stan na 9 października 2026 r.
Dziewięciu sędziów, urząd dożywotni. Przy każdym: data objęcia urzędu i prezydent, który go nominował (nominację zatwierdza Senat). Niebieski oznacza nominata demokraty, czerwony – nominata republikanina.Stan na 9 października 2026 r. Kolejność: prezes, potem według daty objęcia urzędu.
3nominowanych przez demokratów
6nominowanych przez republikanów
JR
John Roberts
Prezes Sądu Najwyższego
Objęcie urzędu
29 września 2005
Nominował
George W. Bush
Republikanin
CT
Clarence Thomas
Sędzia
Objęcie urzędu
23 października 1991
Nominował
George H. W. Bush
Republikanin
SA
Samuel Alito
Sędzia
Objęcie urzędu
31 stycznia 2006
Nominował
George W. Bush
Republikanin
SS
Sonia Sotomayor
Sędzia
Objęcie urzędu
8 sierpnia 2009
Nominował
Barack Obama
Demokrata
EK
Elena Kagan
Sędzia
Objęcie urzędu
7 sierpnia 2010
Nominował
Barack Obama
Demokrata
NG
Neil Gorsuch
Sędzia
Objęcie urzędu
10 kwietnia 2017
Nominował
Donald Trump
Republikanin
BK
Brett Kavanaugh
Sędzia
Objęcie urzędu
6 października 2018
Nominował
Donald Trump
Republikanin
AB
Amy Coney Barrett
Sędzia
Objęcie urzędu
27 października 2020
Nominował
Donald Trump
Republikanin
KJ
Ketanji Brown Jackson
Sędzia
Objęcie urzędu
30 czerwca 2022
Nominował
Joe Biden
Demokrata
Data oznacza zaprzysiężenie (faktyczne objęcie urzędu), a nie głosowanie w Senacie. Podział według partii prezydenta, który nominował sędziego, nie oznacza, że sędzia głosuje zgodnie z tą partią. Zdjęcia: Wikipedia/Wikimedia Commons (oficjalne portrety Sądu Najwyższego), ładowane po otwarciu zakładki.
Sąd Najwyższy w poszczególnych stanach. Mapa USA z podziałem na stany. Kolor pokazuje, kto ma większość w sądzie najwyższym stanu (stan na październik 2026 r.). Kliknij stan, żeby zobaczyć szczegóły.
Republikańska / konserwatywna (26)Demokratyczna / liberalna (18)Brak jednoznacznej większości (6)Dystrykt Kolumbii: brak danych
W stanach z wyborami bezpartyjnymi lub nominacjami gubernatora przynależność ustala się orientacyjnie (partia gubernatora, który powołał sędziego, powiązania sędziego, ocena mediów). Źródła: Ballotpedia, Bolts, stan na 9 października 2026 r.
Najedź kursorem na stan (na telefonie: dotknij), żeby zobaczyć jego nazwę.
Wyniki w podziale na departamenty. Kliknij departament, aby zobaczyć liczbę głosów i procent każdego kandydata. Francja wybiera prezydenta w głosowaniu powszechnym, w dwóch turach, więc nie ma tu kolegium elektorskiego. Liczniki pokazują wygrane departamenty (101).
Departamenty zamorskie
Pozostałe terytoria i Francuzi za granicą (nie wliczają się do 101 departamentów)
Źródło: wyniki ostateczne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Francji (data.gouv.fr), w wersji oczyszczonej z repozytorium tguerra/presidentielle2022 (licencja MIT). Granice departamentów: gregoiredavid/france-geojson (Licence Ouverte Etalab), uproszczone. Procenty liczone od głosów ważnych; frekwencja od liczby uprawnionych.
Szansę według rynków
Wybory prezydenckie we Francji w 2027 roku · Źródło: Polymarket · notowania z 10 października 2026
Kto wygra wybory prezydenckie we Francji?
Pięć kandydatów z najwyższym wynikiem spośród 11 notowanych na Polymarket. Procent to szansa na zwycięstwo w wyborach (w dowolnej turze) wynikająca z ceny kontraktu „Tak”.
Czy Marine Le Pen wygra wybory prezydenckie w 2027 roku?
Rynek zamyka się 11 kwietnia 2027 r., a rozstrzyga według wyników publikowanych przez władze Francji. Notowania zmieniają się na bieżąco, to nie są sondaże ani prognoza serwisu. Źródło: polymarket.us.
Regiony Francja
Interaktywna mapa 13 regionów metropolitalnych i 5 regionów zamorskich · bez danych wyborczych
Najedź kursorem lub kliknij region, aby zobaczyć jego nazwę i stolicę. Strony regionów są już dostępne dla Bretanii i Oksytanii: kliknij jeden z nich, aby go otworzyć.
Regiony zamorskie
Bretania
Bretagne · Breizh
Region w północno-zachodniej Francji ze stolicą w Rennes: 4 departamenty (Côtes-d’Armor, Finistère, Ille-et-Vilaine, Morbihan) i 1 202 gminy. Flaga Gwenn-ha-du („biało-czarna”) pochodzi z 1923 r.
3 449 370mieszkańców (1 I 2023)9. region Francji pod względem ludności
119 mld €PKB w 2023 r.9. miejsce wśród regionów
6,0%bezrobocie w 2024 r.Francja: 7,4%
11,1%stopa ubóstwa w 2021 r.Francja: 15,3%
Liczba mieszkańców
Bretania liczy 3 449 370 mieszkańców i jest dziewiątym regionem Francji, tuż za Krajem Loary. W latach 2017–2023 ludność rosła o 0,6% rocznie (Francja: 0,4%). Wzrost wynika z napływu z innych regionów (saldo migracji +0,8% rocznie), bo zgonów jest więcej niż urodzeń (saldo naturalne −0,1%).
To region raczej starszy: na 100 osób poniżej 20 lat przypada 103 osoby w wieku 65+ (Francja: 89). Młodszy jest tylko Ille-et-Vilaine z Rennes i uczelniami. Dzietność: 1,55 (Francja: 1,62).
Ille-et-Vilaine1 120 666
+0,9% rocznie · wskaźnik starzenia 75
Finistère933 455
+0,4% rocznie · wskaźnik starzenia 112
Morbihan783 390
+0,7% rocznie · wskaźnik starzenia 121
Côtes-d'Armor611 859
+0,4% rocznie · wskaźnik starzenia 125
Wskaźnik starzenia = osoby 65+ na 100 osób poniżej 20 lat (2022). Źródło: Insee.
Duże miasta
W Bretanii jest 11 miast powyżej 20 tys. mieszkańców (2023). Pozostałe: Lanester (23 263), Concarneau (20 845), Lannion (20 315) i Fougères (20 307).
Rennes230 890
Ille-et-Vilaine · stolica, 11. miasto Francji
Brest142 346
Finistère · port i baza marynarki wojennej
Quimper64 385
Finistère
Lorient58 329
Morbihan · port i baza marynarki wojennej
Vannes55 790
Morbihan
Saint-Malo47 439
Ille-et-Vilaine
Saint-Brieuc44 364
Côtes-d'Armor
Podział etniczny
Francja nie zbiera danych o pochodzeniu etnicznym ani rasie, więc nie ma oficjalnego podziału na grupy etniczne. Najbliższe dane to kraj urodzenia i języki.
Imigranci (osoby urodzone za granicą jako cudzoziemcy) to 4,1% mieszkańców, czyli 138 600 osób. To najmniej ze wszystkich regionów metropolitalnych (Francja metropolitalna: 10,2%). Najwięcej jest ich w Ille-et-Vilaine (5,2%), najmniej w Finistère (3,4%). Co trzeci imigrant ma już obywatelstwo francuskie.
Region wyróżnia się dużą grupą Brytyjczyków i małą Algierczyków, a liczba imigrantów z Afryki wzrosła w ostatniej dekadzie o 84%.
Tożsamość bretońska ma korzenie celtyckie: przodkowie Bretończyków przybyli z Wysp Brytyjskich w V–VII w. Tradycyjnie na zachodzie mówiono po bretońsku (język celtycki), na wschodzie po galo (język romański). W badaniu Regionu z 2024 r. (cała historyczna Bretania, z Loire-Atlantique) po bretońsku mówiło 93–120 tys. osób (w 2018: ok. 207 tys.), a po galo ok. 132 tys. (w 2018: 191 tys.).
Kto rządzi
Region prowadzą socjaliści. Przewodniczącym Rady Regionalnej (83 radnych) jest Loïg Chesnais-Girard (PS), od czerwca 2017 r., gdy zastąpił Jeana-Yvesa Le Driana, który został ministrem spraw zagranicznych. W 2021 r. jego lista wygrała wybory regionalne (druga tura: 29,8%), ale bez bezwzględnej większości: 40 z 83 mandatów. Został wybrany ponownie większością względną. Obecna kadencja trwa do 2028 r.; budżet regionu to ok. 2 mld €.
Kto jest najpopularniejszy
To nie sondaż, tylko głosy: wyniki wyborów prezydenckich w czterech departamentach Bretanii. Od 2012 r. region zawsze głosował na przyszłego zwycięzcę: Hollande’a (2012) i Macrona (2017, 2022), za każdym razem we wszystkich czterech departamentach. Marine Le Pen zdobywa tu wyraźnie mniej niż w całym kraju, a w 2022 r. w pierwszej turze Mélenchon wyprzedził ją o ok. punkt.
Wybory
I tura
II tura
2022
Macron 32,8% · Mélenchon 20,6% · Le Pen 19,5%
Macron 66,6% · Le Pen 33,4%
2017
Macron 29,0% · Mélenchon 19,3% · Fillon 19,0%
Macron 75,4% · Le Pen 24,6%
2012
Hollande 31,7% · Sarkozy 25,7% · Le Pen 13,2%
Hollande 56,4% · Sarkozy 43,6%
Lokalnie najbardziej znanym politykiem jest Jean-Yves Le Drian, wieloletni szef regionu (od 2004 r., z przerwą w latach 2012–2015), później minister obrony i spraw zagranicznych.
Biedny czy bogaty?
Raczej średnio zamożny. PKB na mieszkańca jest o ok. 16% niższy niż średnia Francji (która zawyża Île-de-France), ale typowy mieszkaniec zarabia nieco więcej niż przeciętny Francuz, ubóstwa jest mało (drugi najniższy wynik w kraju po Kraju Loary), a bezrobocie jest drugie najniższe. Najzamożniejszy jest Ille-et-Vilaine (mediana 23 690 €, ubóstwo 10,8%), najsłabszy Côtes-d’Armor (22 670 €, 11,8%). Ubóstwo skupia się w wielkich aglomeracjach i na części wsi.
Bretania
Francja
PKB na mieszkańca (2023)
34 600 €
41 300 €
PKB na zatrudnionego (2023)
78 800 €
92 700 €
Mediana poziomu życia (2021)
23 240 €
23 000 €
Stopa ubóstwa (2021)
11,1%
15,3%
Bezrobocie (2024)
6,0%
7,4%
Wykształcenie wyższe (2022)
33,4%
33,2%
Czym specjalizuje się region
Rolnictwo i przetwórstwo spożywcze
Region oparty na hodowli: mleko, wieprzowina, drób, jaja, warzywa. Jest pierwszy we Francji w produkcji drobiu (ok. jedna trzecia krajowej, 2024). Przemysł spożywczy dawał w 2022 r. ok. 75 600 miejsc pracy; rolnictwo to 3,3% zatrudnienia (Francja: 2,0%).
Morze i rybołówstwo
Gospodarka morska to ok. 65 tys. miejsc pracy (5,1% zatrudnienia, badanie z 2018 r.): prawie jedna trzecia w obronie narodowej, jedna czwarta w produktach morza. Bretania jest pierwszym regionem rybackim Francji.
Obronność i przemysł okrętowy
Brest i Lorient to wielkie porty wojenne. Działają tu Naval Group, Thales (ponad 3 050 pracowników, w Brescie ok. 1 800) i Safran; przemysł obronny przynosi regionowi ok. 2,8 mld € rocznie (2023).
Telekomunikacja, cyberbezpieczeństwo, lasery
Rennes i Lannion to ośrodki telekomunikacji, elektroniki i cyberbezpieczeństwa. W Lannion ma siedzibę Lumibird, europejski producent laserów (ok. 1 000 pracowników).
Region w południowej Francji ze stolicą w Tuluzie: 13 departamentów (Ariège, Aude, Aveyron, Gard, Haute-Garonne, Gers, Hérault, Lot, Lozère, Hautes-Pyrénées, Pyrénées-Orientales, Tarn, Tarn-et-Garonne) na obszarze 72 724 km². Powstał 1 I 2016 r. z połączenia Midi-Pyrénées i Langwedocji-Roussillon. Symbolem historycznej Oksytanii jest krzyż oksytański, herb hrabiów Tuluzy z XII w.
6 124 653mieszkańców (1 I 2023)4. region Francji pod względem ludności
213 mld €PKB w 2023 r.4. miejsce wśród regionów
8,8%bezrobocie w 2024 r.Francja: 7,4%
17,5%stopa ubóstwa w 2021 r.Francja: 15,3%
Liczba mieszkańców
Oksytania liczy 6 124 653 mieszkańców i jest czwartym regionem Francji, tuż za Nową Akwitanią (6 150 451). W latach 2017–2023 ludność rosła o 0,8% rocznie (Francja: 0,4%), czyli w metropolitalnej Francji szybciej tylko na Korsyce. Cały wzrost wynika z napływu z innych regionów i z zagranicy (saldo migracji +0,9% rocznie), bo od 2017 r. zgonów jest więcej niż urodzeń (saldo naturalne −0,1%).
To region starszy od przeciętnej: na 100 osób poniżej 20 lat przypada 107 osób w wieku 65+ (Francja: 89). Najstarsze są Lot (173), Gers (146) i Aveyron (142); młode są tylko Haute-Garonne z Tuluzą (72) i Tarn-et-Garonne (97). Dzietność: 1,47 (Francja: 1,62).
Haute-Garonne1 471 468
+1,3% rocznie · wskaźnik starzenia 72
Hérault1 230 289
+1,2% rocznie · wskaźnik starzenia 101
Gard770 940
+0,6% rocznie · wskaźnik starzenia 107
Pyrénées-Orientales496 855
+0,8% rocznie · wskaźnik starzenia 128
Tarn397 352
+0,4% rocznie · wskaźnik starzenia 122
Aude379 648
+0,4% rocznie · wskaźnik starzenia 132
Aveyron279 609
0,0% rocznie · wskaźnik starzenia 142
Tarn-et-Garonne265 817
+0,5% rocznie · wskaźnik starzenia 97
Hautes-Pyrénées231 349
+0,2% rocznie · wskaźnik starzenia 142
Gers192 645
+0,1% rocznie · wskaźnik starzenia 146
Lot176 473
+0,3% rocznie · wskaźnik starzenia 173
Ariège155 722
+0,3% rocznie · wskaźnik starzenia 137
Lozère76 486
0,0% rocznie · wskaźnik starzenia 132
Wskaźnik starzenia = osoby 65+ na 100 osób poniżej 20 lat (2022). Wzrost = średnia roczna zmiana 2017–2023. Źródło: Insee.
Duże miasta
W Oksytanii jest 15 miast powyżej 30 tys. mieszkańców (2023). Toulouse zyskała w latach 2017–2023 najwięcej mieszkańców ze wszystkich francuskich gmin (+35 266). Pozostałe: Alès (46 125), Carcassonne (46 080), Sète (45 337), Tarbes (44 399), Castres (42 505), Colomiers (40 882) i Tournefeuille (30 168).
Toulouse514 819
Haute-Garonne · stolica, 4. miasto Francji
Montpellier310 240
Hérault · 7. miasto Francji
Nîmes151 839
Gard
Perpignan121 616
Pyrénées-Orientales
Béziers81 545
Hérault
Montauban62 945
Tarn-et-Garonne
Narbonne57 587
Aude
Albi51 290
Tarn
Podział etniczny
Francja nie zbiera danych o pochodzeniu etnicznym ani rasie, więc nie ma oficjalnego podziału na grupy etniczne. Najbliższe dane to kraj urodzenia i języki.
Imigranci (osoby urodzone za granicą jako cudzoziemcy) to 9,5% mieszkańców, czyli 578 183 osoby (2022), nieco mniej niż we Francji metropolitalnej (10,4%). Najwięcej jest ich w Haute-Garonne (11,0%), a najmniej w Lozère (5,6%); w liczbach bezwzględnych prowadzą Haute-Garonne (160 745) i Hérault (130 903).
Kraj urodzenia imigrantów: UE ok. 198 300 (34%) · Maroko ok. 112 200 (19%) · Algieria ok. 67 100 (12%) · Tunezja ok. 13 900 (2%) · pozostałe ok. 186 800 (32%)
Wybrane kraje urodzenia (2022, wyliczone z udziałów w imigrantach):
Marokook. 112 200
19,4% imigrantów w Oksytanii (Francja metropolitalna: 12,2%)
Algieriaok. 67 100
11,6% imigrantów w Oksytanii (Francja metropolitalna: 12,9%)
Tunezjaok. 13 900
Turcjaok. 8 700
Region wyróżnia się dużą grupą Marokańczyków i Hiszpanów: w 2021 r. Hiszpania była drugim krajem pochodzenia imigrantów, po Maroku. Marokańczycy to ok. 30% imigrantów w Gard i Hérault.
Tożsamość oksytańska opiera się na języku oksytańskim (langue d’oc), którym tradycyjnie mówiono na większości terytorium regionu; w Pyrénées-Orientales (Roussillon) tradycyjnym językiem jest katalański. W badaniu OPLO z 2020 r. (Oksytania, Nowa Akwitania i Val d’Aran, 8 tys. osób) ok. 542 tys. osób w wieku 15+ mówiło po oksytańsku, ale tylko 7% badanych deklarowało taką znajomość (spadek o 3–4 pkt w 10 lat), a średni wiek mówiących to 66 lat. Najwięcej mówiących jest w Lozère (22%) i Aveyron (18%).
Kto rządzi
Region prowadzą socjaliści. Przewodniczącą Rady Regionalnej (158 radnych) jest Carole Delga (PS), od 4 stycznia 2016 r., czyli od powstania regionu. W 2021 r. jej lista wygrała wybory regionalne w drugiej turze z wynikiem 57,8%, przed Jean-Paulem Garraudem z RN (24,0%) i Aurélienem Pradiém z LR/UDI (18,2%), i zdobyła 109 z 158 mandatów, czyli bezwzględną większość. Delga została wybrana na drugą kadencję. Obecna kadencja trwa do 2028 r.
Kto jest najpopularniejszy
To nie sondaż, tylko głosy: wyniki wyborów prezydenckich w trzynastu departamentach Oksytanii. W drugiej turze region trzykrotnie poparł przyszłego zwycięzcę: Hollande’a (2012) i Macrona (2017, 2022). Jest jednak mniej jednoznaczny niż Bretania: w pierwszej turze 2017 i 2022 r. wygrywała tu Marine Le Pen, a trzech czołowych kandydatów dzieliło mniej niż 2,5 pkt. Le Pen zdobywa tu więcej niż w całym kraju. W 2022 r. w drugiej turze wygrała w czterech departamentach (Aude, Gard, Pyrénées-Orientales, Tarn-et-Garonne), a Macron najwyraźniej w Haute-Garonne (64,4%); w 2017 r. Macron wygrał we wszystkich trzynastu.
Wybory
I tura
II tura
2022
Le Pen 24,6% · Macron 23,5% · Mélenchon 22,4%
Macron 54,0% · Le Pen 46,0%
2017
Le Pen 23,0% · Macron 22,3% · Mélenchon 22,1%
Macron 63,0% · Le Pen 37,0%
2012
Hollande 29,3% · Sarkozy 23,8% · Le Pen 19,6%
Hollande 54,7% · Sarkozy 45,3%
Lokalnie najbardziej znaną polityczką jest Carole Delga, szefowa regionu od 2016 r., wcześniej m.in. sekretarz stanu ds. handlu i rzemiosła w rządzie Manuela Vallsa.
Biedny czy bogaty?
Raczej biedny. PKB na mieszkańca jest o ok. 16% niższy niż średnia Francji (którą zawyża Île-de-France), a także niższy niż średnia metropolitalnej Francji bez Île-de-France (35 600 €). Typowy mieszkaniec zarabia o 990 € rocznie mniej niż przeciętny Francuz: to drugi najniższy poziom życia wśród regionów metropolitalnych, po Hauts-de-France. Ubóstwo jest trzecie najwyższe (po Korsyce i Hauts-de-France), a bezrobocie drugie najwyższe po Hauts-de-France. Kontrasty są duże: Haute-Garonne (mediana 24 230 €, ubóstwo 14,3%, bezrobocie 7,6%) kontra Pyrénées-Orientales (20 650 €, 21,2%, 12,2%, czyli najwyższe bezrobocie w metropolitalnej Francji). Najniższą medianę ma Aude (20 510 €).
Oksytania
Francja
PKB na mieszkańca (2023)
34 800 €
41 300 €
PKB na zatrudnionego (2023)
82 200 €
92 700 €
Mediana poziomu życia (2021)
22 010 €
23 000 €
Stopa ubóstwa (2021)
17,5%
15,3%
Bezrobocie (2024)
8,8%
7,4%
Wykształcenie wyższe (2022)
33,6%
33,2%
Czym specjalizuje się region
Lotnictwo i kosmonautyka
Oksytania jest pierwszym regionem Francji pod względem udziału tej branży w zatrudnieniu: 6% miejsc pracy w sektorze rynkowym (2020). Strefa zatrudnienia Tuluzy to 64 800 pracowników, czyli jedna czwarta francuskich miejsc pracy w branży. Należą do niej m.in. Airbus, Dassault, ArianeGroup i Thales.
Wino i rolnictwo
Pierwszy region winiarski Francji: ok. 35% francuskich upraw winorośli, także pierwszy w winie ekologicznym (Izba Rolnicza Oksytanii). Rolnictwo to 2,8% zatrudnienia (Francja: 2,0%); najbardziej rolnicze są Lozère (9,6%), Gers (8,6%) i Aveyron (8,3%).
Badania i innowacje
Najwyższy w metropolitalnej Francji udział wydatków na badania i rozwój w PKB (ok. 3,6% w 2014 r.) i najwięcej biegunów konkurencyjności (14, dane z 2017 r.). Dyplom wyższy ma 45% mieszkańców Haute-Garonne i 36% Hérault (2022).
Usługi i podział gospodarczy
Usługi dają 80% miejsc pracy (w Hérault 85%), przemysł 10%. Przemysł jest najsilniejszy w Lot (15,6%), Ariège (13,8%) i Aveyron (13,7%). W 2023 r. region miał 2,5 mln miejsc pracy, a zatrudnienie rosło o 1,0% (Francja: 0,8%), najszybciej w Haute-Garonne (+1,9%).